Catch-22 op 22 mei

Rens RaemakersPublicaties

Er is iets merkwaardigs aan de hand in het hedendaags EU-debat. Nu de campagne voor de verkiezingen van het Europees Parlement is losgebarsten, neemt de inhoudelijke polarisatie toe. Het lijkt electoraal lonend om tegenstellingen zoveel mogelijk uit te vergroten. Komen we zo wel verder?

Aan de ene kant kiezen D66 en GroenLinks (tamelijk kritiekloos) voor ‘meer Europa’; aan de andere kant willen SP en PVV (tamelijk onrealistisch) ‘minder Europa’. De gevestigde machtspartijen PvdA, CDA en VVD doen niet mee aan deze doorgeschoten framing en kiezen (lastig te verdedigen!) middenposities. Deze drie partijen tonen zich daarmee wel impliciet voorstander van de status-quo. Voor de meer conservatieven onder ons zijn dit desondanks goede keuzes: de EU heeft reeds decennialang gezorgd voor aantoonbaar meer economische groei.

Wie toch graag wat wil veranderen aan de Europese Unie heeft op 22 mei een duidelijke keuze: meer of minder Europa. De opvattingen lijken onverenigbaar, maar zijn in feiten óók elkaars equivalenten. Waar D66 en GroenLinks met tal van constructieve oplossingen komen om het democratisch gehalte van de EU eindelijk eens te verbeteren, ontbreekt het aan een diepgaande probleemanalyse over waarom de democratische legitimiteit van de EU de afgelopen decennia zo zwak was. Het is niet dat deze ‘eurofiele’ partijen die analyse niet in huis hebben, maar deze wordt om electorale redenen nu even weggelaten. De keuze voor de kiezer moet immers duidelijk zijn.

En waar PVV en SP steeds met tal van klachten komen over het gebrek aan democratische legitimiteit van de EU in de afgelopen jaren, blijven echte oplossingen om dat democratisch gat te dichten achterwege. De PVV wil simpelweg uit de EU en uit de Euro; de SP heeft op alle posters groot ‘NEE’ staan. Ook deze ‘eurofobe’ partijen zullen weten dat hun wensen nooit worden ingewilligd, maar ze halen er waarschijnlijk wel veel stemmen mee.

Volgens mij is de vraag helemaal niet ‘meer of minder Europa’; volgens mij moet de vraag zijn hoe we de Europese Unie van nu democratischer maken. Laten we voortaan de Europese Commissie rechtstreeks kiezen, zodat niemand meer kan zeggen dat ongekozen ‘eurocraten’ ons iets hebben opgedrongen. Laten we voortaan het Europees Parlement kiezen op basis van transnationale kieslijsten, zodat wij ook op goede Duitsers en Italianen kunnen stemmen en zodat tevens het parlement wat overzichtelijker wordt. Laten we daartoe allereerst in heel Europa alle burgers twee referenda voorleggen: 1. Willen we een gekozen Commissie? 2. Willen we transnationale kieslijsten?

Ik weet dat PVV en SP dat niet willen. Zij zien iedere poging van eurofielen om meer democratische mechanismen in de EU-structuur te incorporeren als een aanval op de nationale soevereiniteit. Ofwel: iedere claim op democratische vernieuwing leidt onmiddellijk tot een tegenclaim dat de democratie júist daardoor wordt aangetast. Op het eerste oog een typische ‘Catch-22’ situatie: een schijnbaar onoplosbare paradox. Wie lost hem op?

Bron: https://leudal.d66.nl/2014/05/03/opiniestuk-rens-raemakers-de-limburger-catch-22-op-22-mei/